YT Expo - шаблон joomla Mp3
Εκτύπωση
PDF
10
Αύγουστος
2015

Να κρατάτε και…συρμαγιά!

Φίλος, πάνω στην κουβέντα για την κρίση αλλά και την ανεμελιά της νεολαίας, θυμήθηκε μια συμβουλή του πατέρα του (ορεινού γεωργοποιμένα του περασμένου αιώνα, όπου η τουρκιά ήταν ακόμη πολύ κοντά μας ιδίως στη γλώσσα), ο οποίος συμβούλευε, να μη χαλάνε όλες τους τις οικονομίες αλλά να κρατάνε και μια συρμαγιά. Ο όρος με παραξένεψε τόσο, ώστε το συζήτησα σε άλλη περίπτωση, να μάθω περισσότερα. Οι πιο πολλοί, γλωσσολόγοι εμπειρικοί, έμπλεκαν τη μαγιά και οι αφελέστεροι τα …μάγια. Ανατρέξαμε σε μεγάλο λεξικό της ελληνικής γλώσσας (15 μεγάλοι τόμοι) αλλά μη γνωρίζοντας τη γραφή της λέξης δεν τη βρίσκαμε λεξικογραφημένη, έστω και στους ξενόγλωσσους όρους που…ελληνοποιήθηκαν, σε βαθμό να μιλάμε τούρκικα και να εννοούμε ελληνικά. Συμπωματικά, διαβάζοντας ένα λαογραφικό βιβλίο για την πείνα κατά την κατοχική περίοδο, νάτηνε η λέξη που κυνηγούσαμε και δε βρίσκαμε. Η φράση είναι: «Πάει, λοιπόν και το εμπόρευμα και το κέρδος και η…συρμαγιά.» Οικονομικός όρος της καθομιλουμένης που προφέρεται και ως σερμαγιά ή σιρμαγιά που σήμαινε, το κεφάλαιο που διατέθηκε για μια επιχείρηση και όταν τα πράγματα πήγαινε στραβά, καταναλώθηκε και αυτό (η συρμαγιά).  Έχασε τα λεφτά του – λέγαμε – και τη συρμαγιά μαζί. Να, λοιπόν, κουμπάρε που βρέθηκε η άκρη του κουβαριού και μάθαμε και οι δύο τι σημαίνουν μερικά πράγματα, που έρχονται από άλλες εποχές και με τη γλώσσα εκείνων των ανθρώπων. Επομένως η συμβουλή του παππού «μην τα χαλάτε όλα, κρατάτε και μια συρμαγιά» είναι πάντα επίκαιρη επί της ουσίας. Όσο για την έκφραση, δεν είναι η πρώτη που δεν έφυγε, μαζί με τον κατακτητή. Έδωσε όμως την αφορμή να γράψουμε ένα ενδιαφέρον σχόλιο. Μας έμεινε όμως η βιταλιά, ένα είδος λαγάνας, σταχτοκουλούρας, που με τα υπολείμματα του σκαφιδιού μετά το ζύμωμα του ψωμιού, μας έφτιαχναν, για μας τα παιδιά σε περιόδους που δεν υπήρχε κανένα γλύκισμα να μας πλανέψουν και ήταν ένα είδος διαφορετικού ψωμιού. Από πού «κατάγεται»και αυτή η λέξη είναι η καινούργια, γλωσσικά, απορία.